Dissecties...

Wat is dissectie?

Een dissectie is het opensnijden van een lichaam of lichaamsdeel (bv. een orgaan). Dissecties worden o.a uitgevoerd op middelbare scholen en universiteiten, om te onderzoeken hoe de binnenkant van een dier eruit ziet en werkt. Meestal gebeuren dissecties op gedode dieren of organen van gedode dieren, maar studenten geneeskunde doen ook dissecties op menselijke lijken.

Kan dissectie nog?

De laatste jaren heeft het wel of niet ethisch verantwoord zijn van dissectie zich ontwikkeld tot een veel besproken thema in het onderwijs. Wetenschappers en docenten pleiten voor diervriendelijkere didactische methoden en dat heeft ertoe geleid dat er een ruim aanbod aan alternatieven is gekomen.

Hoewel men met deze alternatieven dezelfde onderwijsdoelstellingen kan bereiken, is dissectie nog altijd een veelgebruikte lesmethode op Belgische scholen. Terwijl het ethisch referentiekader in de maatschappij zich steeds verder ontwikkelt, klampen vele biologiedocenten zich alsnog vast aan de achterhaalde dissecties, die steeds meer weerstand oproepen.


Respect voor dieren!

Het opensnijden van dieren in de les heeft tot gevolg dat kinderen dieren gaan bekijken als (onderzoeks)objecten. Dat vormt een groot ethisch probleem. Daar komt bij dat veel dieren die gebruikt worden voor dissecties, speciaal daarvoor worden gedood. Bovendien zijn de dieren of de organen die gebruikt worden voor dissecties vaak afkomstig uit slachterijen of industriële houderijsystemen waar het bedroevend gesteld is met dierenwelzijn.

Willen we een maatschappij waarin dieren gerespecteerd worden, dan behoort men zich in de eerste plaats te realiseren dat dieren levende wezens zijn met welzijnsnoden en levensbehoeften; wezens die net als mensen pijn en emoties kunnen ervaren. Het beschouwen van dieren als een soort machientjes waarin je kunt snijden om het raderwerk (de organen) te onderzoeken is daarmee in strijd. En dat terwijl het onderwijs een opvoedende rol heeft; als jongeren respect voor dieren wordt bijgebracht, zal dit bijdragen aan een diervriendelijkere maatschappij in de toekomst.

Bovendien kan een docent die voor alternatieven kiest een ethische discussie in de klas teweeg brengen, door uit te leggen dat hij om ethische redenen hiervoor opteert. Een docent die de dissecties blijft hanteren, voert daarentegen een ethisch betwistbare praktijk uit. Het ontbreekt hem niet alleen aan respect voor dieren, maar er is ook gebrek aan keuzevrijheid voor de leerlingen omdat hij hen voor een voldongen feit stelt, beklemtoont prof. dr. Johan Braeckman, ethicus aan de UGent en de VU Amsterdam.

Leerlingen die 'neen' zeggen tegen dissectie

Veel leerlingen staan namelijk huiverig of zelfs afkerig tegenover dissecties. Zij hebben te kampen met een intuïtief ethisch conflict wanneer zij verplicht worden in een dier te gaan snijden. Dit veroorzaakt allerlei spanningen, met als mogelijk gevolg dat de leerling niets van de les opsteekt, er niet in slaagt het experiment tot een goed einde te brengen en vervolgens een onvoldoende scoort.
Leerlingen krijgen lang niet altijd alternatieve methoden aangeboden door de school wanneer zij aangeven ethische bezwaren te hebben tegen dissecties. Zij voelen zich dan onbegrepen. In sommige gevallen kan het hen zelfs doen beslissen een bepaalde wetenschappelijke opleiding, waarbij men te maken krijgt met dissecties, niet te volgen.

Kortom, er is genoeg aanleiding om dissecties tot het verleden te laten behoren en gebruik te maken van diervriendelijke en doeltreffende lesmethoden die vandaag de dag tot onze beschikking staan.

kan het nog?

diervriendelijke maatschappij...